Düşük testosteron (hipogonadizm)
Son gözden geçirme: Kasım 2026
Kısaca
Testosteron düşüklüğü cinsel istekte azalma, sertleşme sorunu, yorgunluk ve kas gücünde azalma yapabilir. Tanı için belirtilerle birlikte sabah alınan kanda en az iki kez düşük değer saptanması gerekir. Çocuk isteği olan erkeklerde dışarıdan testosteron verilmez, çünkü sperm üretimini durdurur.
Nedir?
Testosteron testislerde üretilir; üretimi beyindeki hipofiz bezi yönetir. Düşüklüğü testisin kendisinden veya hipofizden kaynaklanabilir. Günümüzde en sık nedenler fazla kilo, şeker hastalığı, uyku apnesi ve bazı ilaçlardır (uzun süreli güçlü ağrı kesiciler, kortizon). Kas geliştirmek için kullanılan hormon ilaçları da kişinin kendi üretimini baskılar.
Belirtiler
- Cinsel istekte azalma
- Sabah sertleşmelerinin azalması, sertleşme sorunu
- Halsizlik, çabuk yorulma
- Kas kütlesinde azalma, karın çevresinde yağlanma
- Keyifsizlik, dikkat ve uyku sorunları
- Uzun dönemde kemik erimesi ve kansızlık
Nasıl tanı konur?
- Sabah 07-11 arasında, tercihen aç karnına alınan kanda toplam testosteron; düşük çıkarsa başka bir gün tekrarlanır
- Nedeni ayırt etmek için LH, FSH ve prolaktin
- Kan sayımı, kan şekeri ve uygun yaştaki erkeklerde PSA
- Ateşli hastalık veya uykusuz bir gecenin ardından ölçüm yapılmamalıdır; değer geçici olarak düşük çıkar
Tedavi seçenekleri
Kilo vermek, düzenli egzersiz ve uyku apnesinin tedavisi testosteron düzeyini kendiliğinden yükseltebilir; bu nedenle tedavinin ilk adımıdır.
Belirtileri olan ve değeri düşük saptanan erkeklerde testosteron tedavisi cilde sürülen jel veya belirli aralıklarla yapılan iğne şeklinde verilir. Tedavi sırasında kan sayımı, PSA ve testosteron düzeyi düzenli izlenir.
Çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde dışarıdan testosteron kullanılmaz; kişinin kendi üretimini uyaran farklı ilaçlar tercih edilir. Tedavi edilmemiş prostat veya meme kanseri, kan değerinin yüksekliği ve ağır kalp yetmezliği durumlarında testosteron verilmez.
Evde neler yapabilirsiniz?
- Fazla kilolarınızı verin; bel çevresindeki her azalma hormon dengesine olumlu yansır.
- Haftada birkaç gün direnç egzersizi ve tempolu yürüyüş yapın.
- Gece 7-8 saat uyuyun; horlama ve gündüz uyuklama varsa uyku apnesi açısından değerlendirilin.
- Alkolü azaltın.
- Spor salonlarında önerilen hormon ve "testosteron artırıcı" ürünleri kullanmayın.
Ne zaman acile başvurmalı?
Testosteron düşüklüğü acil bir durum değildir. Testosteron tedavisi alıyorsanız şu durumlarda beklemeden başvurun:
- Bacakta tek taraflı şişlik-ağrı, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı
- İdrar yapmada belirgin zorlanma veya idrar yapamama
- Şiddetli baş ağrısı ve görme bozukluğu
Acil durumda 112'yi arayın.
Doktorunuza sorabilecekleriniz
Muayeneye giderken bu listeyi yazdırabilir veya ekran görüntüsünü alabilirsiniz.
- 1Değerim gerçekten düşük mü, ölçüm tekrarlanmalı mı?
- 2Düşüklüğün nedeni ne olabilir?
- 3Çocuk sahibi olmak istiyorum, hangi tedavi uygun?
- 4Tedavi sırasında hangi kontroller yapılacak?
Bu sayfa genel bilgi verir; kişisel durumunuz için muayene ve hekiminizin değerlendirmesi gereklidir. Herhangi bir ilacı başlamadan, bırakmadan veya dozunu değiştirmeden önce hekiminize danışın.