PSA yüksekliği
Son gözden geçirme: Kasım 2026
Kısaca
PSA, prostatın ürettiği ve kanda ölçülebilen bir proteindir. Yüksek PSA her zaman kanser anlamına gelmez; prostat büyümesi, iltihap ve bazı işlemler de değeri yükseltebilir. Tek bir ölçüm yerine tekrar ölçüm, muayene ve gerekirse MR ile birlikte değerlendirilir.
PSA nedir?
PSA (prostat spesifik antijen) prostat dokusunun ürettiği bir proteindir. Kanda az miktarda bulunur. Prostatta büyüme, iltihap veya kanser olduğunda değeri yükselebilir. PSA bir hastalığın adı değil, prostatla ilgili bir göstergedir.
PSA'yı neler yükseltebilir?
- İyi huylu prostat büyümesi
- Prostat iltihabı ve idrar yolu enfeksiyonu
- Sonda takılması, sistoskopi veya prostat biyopsisi
- Ölçümden kısa süre önce boşalma veya uzun bisiklet sürüşü (genellikle küçük bir etki)
- Prostat kanseri
- İlerleyen yaş
Ölçümden önce bilmeniz gerekenler
- Enfeksiyon veya ateşli bir hastalık sırasında PSA ölçtürmeyin; birkaç hafta sonra ölçülmesi daha doğrudur.
- Ölçümden önceki 2 gün boşalma ve uzun bisiklet sürüşünden kaçınmanız istenebilir.
- Prostatı küçülten ilaçlar (finasterid, dutasterid) PSA'yı yaklaşık yarıya düşürür. Kullanıyorsanız mutlaka söyleyin.
- Değerleri mümkünse aynı laboratuvarda takip edin ve eski sonuçlarınızı yanınızda getirin.
Yüksek çıkarsa ne olur?
Çoğu zaman ilk adım, birkaç hafta sonra ölçümü tekrarlamaktır. Hekiminiz prostat muayenesi yapar, PSA'nın prostat hacmine oranını ve zaman içindeki değişimini değerlendirir.
Şüphe sürerse prostat MR'ı çekilir. MR'da şüpheli alan varsa veya risk yüksekse prostat biyopsisi önerilebilir. Biyopsi kararı yaşınız, genel sağlığınız ve tercihlerinizle birlikte verilir.
Kanser saptanırsa her kanserin hemen tedavi gerektirmediğini bilmek önemlidir. Düşük riskli tümörlerde düzenli kontrollerle izlem (aktif izlem) güvenli bir seçenektir.
PSA taraması kimlere önerilir?
Belirti olmayan erkeklerde PSA ölçümü, yararları ve olası zararları (gereksiz tetkik ve tedavi) konuşularak kişiye göre kararlaştırılır. Genellikle 50 yaş civarında, ailesinde prostat kanseri olanlarda 45 yaşında, BRCA2 gen değişikliği taşıyanlarda 40 yaşında bu konuşmanın yapılması önerilir.
Ne zaman acile başvurmalı?
PSA yüksekliği tek başına acil bir durum değildir. Ancak şu durumlarda beklemeden başvurun:
- Hiç idrar yapamıyorsanız
- İdrar yakınmalarınıza ateş ve titreme eşlik ediyorsa
- Yeni başlayan bel veya kemik ağrısıyla birlikte bacaklarda güçsüzlük ya da uyuşma varsa
Acil durumda 112'yi arayın.
Doktorunuza sorabilecekleriniz
Muayeneye giderken bu listeyi yazdırabilir veya ekran görüntüsünü alabilirsiniz.
- 1PSA değerim yaşıma göre nasıl?
- 2Ölçümü tekrarlamak mı, ileri tetkik mi gerekiyor?
- 3Prostat MR'ı bana ne kazandırır?
- 4Biyopsi gerekirse nasıl yapılıyor ve riskleri neler?
- 5Bir sonraki ölçüm ne zaman olmalı?
Bu sayfa genel bilgi verir; kişisel durumunuz için muayene ve hekiminizin değerlendirmesi gereklidir. Herhangi bir ilacı başlamadan, bırakmadan veya dozunu değiştirmeden önce hekiminize danışın.