İdrar yapamama (idrar retansiyonu)
Son gözden geçirme: Kasım 2026
Kısaca
Mesane dolu olduğu halde idrar yapamamak acil bir durumdur. Genellikle alt karında şiddetli ağrı ve şişlik eşlik eder; sonda takılarak mesane boşaltılır. Ardından nedenin bulunup tedavi edilmesi gerekir.
Nedir?
Ani gelişen şekilde kişi şiddetli sıkışmaya rağmen idrarını yapamaz; bu ağrılıdır ve hemen müdahale gerektirir. Yavaş gelişen (kronik) şekilde ise mesane ağrısız biçimde büyür, kişi az az idrar yapar veya damla damla kaçırır; fark edilmezse böbreklere zarar verebilir.
Nedenleri
- Erkeklerde en sık neden prostat büyümesidir
- İdrar kanalı darlığı, mesane taşı veya pıhtılı kanama
- Soğuk algınlığı ve alerji ilaçları, bazı antidepresanlar, güçlü ağrı kesiciler
- Ameliyat ve anestezi sonrası dönem
- Ağır kabızlık, fazla alkol alımı, idrarı çok uzun süre tutma
- İdrar yolu veya prostat enfeksiyonu
- Sinir sistemini etkileyen hastalıklar ve omurga sorunları
Acilde ne yapılır?
İdrar kanalından, bu mümkün olmazsa kasık üstünden ince bir sonda takılarak mesane boşaltılır; rahatlama hemen olur. İdrar tahlili, böbrek fonksiyon testleri ve ultrason yapılır.
Sonrasında tedavi
Prostat büyümesine bağlı tıkanmalarda prostatı gevşeten ilaç başlanır ve birkaç gün sonra sonda çekilerek idrar yapıp yapamadığınız denenir. Başarılı olmazsa veya tıkanma tekrarlarsa ameliyat gündeme gelir.
Neden ilaçsa ilaç değiştirilir; darlık, taş veya enfeksiyon varsa bunlar tedavi edilir.
Sondayla evdeyken
- Bol su için; idrarın açık renkte olması tıkanmayı önler.
- İdrar torbasını mesane seviyesinin altında tutun, hortumun kıvrılmamasına dikkat edin.
- Sondayı çekiştirmeyin, kendiniz çıkarmaya çalışmayın.
- Sonda giriş yerini günde bir kez su ve sabunla temizleyin.
- Kabız kalmamaya özen gösterin.
Ne zaman acile başvurmalı?
- İdrar yapamıyorsanız beklemeyin, en yakın acil servise gidin
- Sondanız varsa ve idrar gelmiyor, alt karnınızda ağrı-şişlik oluşuyorsa
- Sondadan yoğun kanlı veya pıhtılı idrar geliyorsa
- Ateş ve titreme varsa
Acil durumda 112'yi arayın.
Doktorunuza sorabilecekleriniz
Muayeneye giderken bu listeyi yazdırabilir veya ekran görüntüsünü alabilirsiniz.
- 1İdrarımın tıkanmasına ne yol açtı?
- 2Sonda ne zaman çıkarılacak?
- 3Tekrar tıkanmamak için hangi ilaçlardan kaçınmalıyım?
- 4Ameliyat gerekecek mi?
Bu sayfa genel bilgi verir; kişisel durumunuz için muayene ve hekiminizin değerlendirmesi gereklidir. Herhangi bir ilacı başlamadan, bırakmadan veya dozunu değiştirmeden önce hekiminize danışın.